ماجرای پیدا کردن مادری گمشده در «آگیرا»

به گزارش ستاد خبری جشنواره، محمدصادق اسماعیلی، کارگردان مستند «آگیرا» گفت: تولید این فیلم در سال ۹۹ و از یک ملاقات ساده اما تأثیرگذار شروع شد. «علی» را از هیئتی که سال‌ها در آن فعالیت داشتیم می‌شناختم، اما بعد از دیدن مستند «آدور» پیش من آمد و برای اولین‌بار قصه زندگی‌اش را تعریف کرد. با صداقت و اضطرابی که در صدایش بود از من خواست مثل مصطفیِ «آدور» کمکش کنم مادرش را پیدا کند. همین درخواست برایم جرقه اصلی فیلم بود.
 

وی افزود: وقتی قصه را شنیدم، بلافاصله پژوهش را شروع کردم. سراغ بیمارستانی رفتم که ربایش از آنجا اتفاق افتاده بود و کم‌کم ابعاد واقعی ماجرا روشن شد. تلاش کردم اعتماد آدم‌های درگیر در این داستان را جلب کنم و مسیر را قدم‌به‌قدم بسازم.
 

این فیلمساز تاکید کرد: من متولد کرمان هستم و بیش از سی سال است در محله‌های حاشیه‌ای این شهر کار و پژوهش کرده‌ام؛ برای همین جغرافیا، آدم‌ها و پیچیدگی‌های اجتماعی این فضا را خوب می‌شناسم. همین شناخت به من کمک کرد قصه علی را جدی بگیرم و راه روایت آن را پیدا کنم.
 

اسماعیلی افزود: از طرف دیگر، رؤسای دستگاه قضائی کرمان به خاطر آشنایی با فیلم‌های قبلی‌ام و شیوه کاری‌ام به من اعتماد داشتند. وقتی موضوع علی را برایشان مطرح کردم، همراهی‌شان شکل گرفت و آن‌ها دسترسی‌هایی را فراهم کردند که برای ساخت این فیلم حیاتی بو؛ بررسی پرونده‌ها، حضور در دادگاه، ضبط جلسات و اجازه فیلم‌برداری در موقعیت‌هایی که معمولاً برای مستندسازها قابل دسترس نیست، برای من فراهم شد.
 

وی تاکید کرد: در حقیقت شاید جرقه ساخت فیلم از همان لحظه‌ای خورد که علی قصه‌اش را برایم گفت، اما پشت این جرقه سال‌ها تجربه، شناخت جغرافیا و اعتماد متقابل بود که تولید این مستند را ممکن کرد.
 

این کارگردان در خصوص مشکلات تولید نیز اضافه کرد: تولید این فیلم برای من یک مسیر طولانی و سخت بود. مهم‌ترین مانع، فشار روانی‌ای بود که خودِ علی در این مسیر تحمل می‌کرد. او از کودکی با تروماهای عمیق روبه‌رو بوده و طبیعی بود که در برابر دوربین احساس امنیت نکند. برای یک مستندساز همیشه چالش اصلی این است که سوژه بتواند در برابر دوربین نفس بکشد و راحت باشد و در مورد علی این موضوع چند برابر سخت‌تر بود. جلب اعتماد او و خانواده‌اش که خودشان سال‌ها تجربه بی‌اعتمادی، خشونت و حاشیه داشتند، زمان و دقت زیادی می‌خواست.
 

اسماعیلی گفت: از طرف دیگر، روند تولید نزدیک به پنج سال طول کشید. پیچیدگی پرونده علی، رفت‌وآمدهای مداوم بین مراحل بازپرسی، تحقیق و جلسات متعدد باعث می‌شد قصه مدام تغییر شکل بدهد و قابل پیش‌بینی نباشد. همین موضوع زمان تولید را طولانی و فرسایشی کرد.
 

وی در ادامه گفتک در حوزه دسترسی‌ها، دستگاه قضائی کرمان به‌خصوص رئیس وقت دادگستری، دادستان وقت و معاونت پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کرمان بسیار با ما همراه بودند و بدون همکاری آن‌ها این فیلم امکان تولید نداشت؛ اما در مقابل، برخی نهادهای دیگر هیچ‌گونه همکاری نکردند و این موضوع روند تحقیقات و تصویربرداری را سخت‌تر کرد.
 

این مستندساز اضافه کرد: از نظر میدانی هم کار بسیار دشوار بود. بخش زیادی از فیلم در محله‌هایی ضبط شد که شرایط اجتماعی‌شان پیچیده و گاهی خطرناک بود. خانواده علی و اطرافیانش، بسیار سابقه بزهکاری داشتند و حضور دوربین همیشه برایشان حساسیت، تهدید یا سوءظن ایجاد می‌کرد.
 

اسماعیلی گفت: سخت‌ترین بخش تولید برای خود من، مسئولیت سنگینی بود که روی شانه‌هایم حس می‌کردم؛ اینکه قرار بود در مسیری که برای علی حیاتی بود، همراه او باشم و قدم به قدم کمک کنم تا مادرش را پیدا کند. این مسئولیت انسانی، احساسی و اخلاقی گاهی از خودِ فرایندِ فیلم‌سازی دشوارتر بود.
 

وی بیان کرد: من فکر می‌کنم همه عوامل فیلم به بهترین شکل ممکن نقش خودشان را ایفا کردند تا در نهایت اثری ماندگار خلق شود. به نظرم به خاطر جنس روایت و فضای پر تعلیق فیلم، تمامی اجزا از فیلمبرداری گرفته تا تدوین در کنار هم اثرگذار بودند.
 

این کارگردان معتقد است: فیلم خوب، قبل از هر چیز باید بتواند حقیقت و احساس را منتقل کند، بیننده را با شخصیت‌ها همراه کند و قصه‌ای داشته باشد که نه تنها دیده شود، بلکه حس شود و در ذهن بماند.
 

اسماعیلی افزود: بعد از جشنواره، پیشنهاد من این است که فیلم در قالب نمایش‌های ویژه در سینماهای مستقل و مراکز فرهنگی کشور اکران شود. همچنین نمایش فیلم در دانشگاه‌ها، انجمن‌های فرهنگی و رویدادهای مرتبط با حقوق کودک و هویت اجتماعی می‌تواند به گسترش گفت‌وگو درباره موضوعات فیلم کمک کند.
 

مستند «آگیرا» در بخش فیلم‌های بلند نوزدهمین دوره جشنواره سینما حقیقت به نمایش درخواهد آمد.

منبع: ایمنا