1395-12-16

گفتگوی نشریه معتبر «ورایتی» با جان فرانکو رُزی مستند «آتش در دریا» باعث افزایش آگاهی جهانی نسبت به موضوع مهاجرت شد

جان فرانکو رُزی کارگردان سرشناس سینمای مستند جهان که با فیلم «آتش در دریا» نامزد دریافت جایزه اسکار 2017 شده بود و در نهایت، این رقابت را به «اُ.جی.سیمپسون» واگذار کرد، در مصاحبه با مجله معتبر «ورایتی» بار دیگر به اهمیت مسئله‌ی بحران مهاجرت در جهان امروز پرداخته است.
به گزارش پایگاه خبری- تحلیلی سینماتجربی به نقل از ایسنا، وی در این گفتگو تاکید کرد که مستند «آتش در دریا» شاید آن چنان که مد نظرش بوده بر روی بحران مهاجرت در اروپا تاثیر نداشته، اما موجب افزایش آگاهی جهانی نسبت به این موضوع شده است. او می‌گوید: «این مهم است که وقتی مخاطبان از سالن نمایش فیلمم بیرون می‌آیند، می‌پرسند \"چکار می‌توانم برای پناهجویان انجام دهم؟\" و این یک پیروزی است.»
این سینماگر سرشناس ایتالیایی تنها چهره سینمای جهان است که توانسته با آثارش مستندش، جوایز اصلی جشنواره ونیز و برلین را از آن خود کند. «رُزی» در سال 2013 با مستند SACRO GRA (آزادراه مقدس) توانست برای اولین بار در تاریخ جشنواره فیلم ونیز، با اثری مستند شیر طلایی بهترین فیلم را از آن خود کند. این فیلم زندگی شهری در امتداد آزادراه GRA واقع در کمربندی شهر رم ایتالیا را به تصویر می‌کشد.
این فیلمساز در سال 2016 هم با فیلم آتش در دریا Fire at Sea برنده خرس طلایی شصت و ششمین دوره جشنواره فیلم برلین شد. در خلاصه موضوع این فیلم آمده است: «جزیره لامپدوسا واقع در 150 مایلی جنوب سیسیلی، به عنوان اولین بندر مقصد صدها هزار پناهنده آفریقایی و خاورمیانه‌ای خبرساز شده است. پس از چند ماه زندگی در این جزیره و تعامل با ساکنان آن، رُزی حجم باورنکردنی از تصویر را جمع آوری کرد تا فرهنگ، تاریخ و زندگی روزمره‌ی این افراد را به تصویر بکشد. وی همزمان با کاوش در جزیره و تلاش برای آموختن راه و رسم دریا، با تمرکز بر زندگی ساموئله 12 ساله تلاش می‌کند پرتره‌ای طبیعت‌گرایانه از مردم لامپدوسا و رویدادهای پیرامون زندگی مردمان آن ارائه کند...».
در ادامه‌ی گفت‌وگوی نشریه «ورایتی» را با این مستندساز می‌خوانیم:
* شما پیش از این با مستند SACRO GRA شیر طلای ونیز را برده‌ بودید، اما ظاهرا با کسب جایزه خرس طلای برلین برای «آتش در دریا» قدم در مسیر سفری بزرگتری گذاشتید.
این باورنکردنی است. از جشنواره برلین و همچنین آکادمی اسکار بابت نامزدی اخیر تشکر می‌کنم. فیلم «آتش در دریا» شبیه به قایقی شده که مردمی از سراسر جهان را سوار خود کرده است. فکر نمی‌کنم این فیلم پیامی داشته اما موجب افزایش آگاهی نسبت به شرایط پناهجویان شده و این آگاهی در طول این مسیر افزایش یافته است. زمانی که سال گذشته برای نمایش فیلم در جشنواره فیلم نیویورک حضور یافتم، درک متفاوتی نسبت به فیلم در مقایسه با امروز وجود داشت و اکنون فیلم سیاسی‌تر شده است. جدا از این که فیلم خودش سیاسی بود اما با شرایط سیاسی که همه ما امروز در آن قرار داریم، نیز بیشتر تنیده شده است.
* آیا «آتش در دریا» به بهبود شرایط دشوار پناهندگان در اروپا کمکی کرده است؟
موجب افزایش آگاهی شده اما این تنها قطره‌ای در یک اقیانوس است. می‌دانم که این فیلم چند روز پیش از این که اتحادیه اروپا جلوی جریان ورود پناهجویان از ترکیه به اروپا را بگیرد، در پارلمان اروپا به نمایش گذاشته شد. همچنین این مستند یک هفته پیش از تصویب «برگسیت» که یکی از دلایل اصلی آن مهاجرت بود، در بریتانیا به نمایش درآمد. بنابراین نمی‌توانم بگویم فیلمم موجب تغییری در تاریخ شده اما فکر می‌کنم حداقل موجب افزایش آگاهی‌ها نسبت به این بحران شده است. این مهم است وقتی مخاطبان از سالن نمایش فیلمم بیرون می‌آیند می‌پرسند \"چکار می‌توانم بکنم؟\" و این یک پیروزی است.

* «مریل استریپ» سال گذشته رئیس هیات داوران جشنواره برلین بود و به عنوان یکی از طرفدارن اصلی «آتش در دریا» مقدمات نمایش فیلم در نیویورک را نیز فراهم کرد. فکر می‌کنی «استریپ» نیز در افزایش این آگاهی سهیم بوده است؟
مطمئناً او نه تنها حمایت بسیار زیادی از فیلم انجام داده است بلکه به جنبه‌های هنری آن نیز تاکید کرد. همه چیز زمانی آغاز شد که «مریل استریپ» بیانیه‌ هیئت داوران جشنواره برلین را قرائت کرد و گفت: جدا از محتوای اجتماعی و سیاسی، این فیلم ارزش سینمایی فراوانی نیز داشت. نکته‌ای که «استریپ» به آن اشاره کرد، برایم بسیار حیاتی بود، چرا که می‌خواستم فیلمم در آینده جدا از موضوعیت کنونی‌اش، ماندگار شود.
* عکس‌العمل شما نسبت به دستور مهاجرتی «ترامپ» چه بود؟
زمانی که وارد فرودگاه لس‌آنجلس شدم، چیزی که مرا بسیار شوکه کرد ترسی بود که در نگاه مردم بود. آمریکا هیچ‌گاه مانع و دیوار نداشته و شوکه‌کننده است که می‌بینیم افرادی که با گرین کارت در آمریکا زندگی می‌کنند، این چنین وحشت‌زده هستند؛ اما آنچه بیشتر برایم هراسناک است، دیوارهای فیزیکی نیست، بلکه دیوارها ذهنی است که در حال شکل‌گیری میان آمریکا و اروپاست.
*«آتش در دریا» رویکردی بسیار غیر مستقیمی به موضوع پناهندگان دارد و بخش عمده‌ای از فیلم از نگاه ساکنان جزیره بویژه پسر یک ماهیگیر به نام «ساموئل» و همچنین «پیترو برتولو» تنها پزشک حاضر در جزیره «لامپدوسا» به شرایط روایت می شود. چگونه با روایت منحصر به فرد خود میان وجدان اجتماعی و سبک بصری تعادل ایجاد کردید؟
همه فیلم‌های من با یک مواجهه آغاز می‌شود و در درجه اول این مواجهه با یک مکان فیزیکی است که دلالت‌های معنایی زیادی دارد. جزیره «لامپودوسا» از پیش نماد بحران مهاجرت بود. در آنجا من با افرادی ملاقات کردم و شخصیت‌هایی انتخاب و رابطه نزدیکی با آنها برقرار کردم. داستان فیلم از طریق جهان درونی این افراد روایت می‌شود که پیوندهای محکمی با گذشته، سنت‌ها، آبا و اجداد و کهن آلگوهای آنها دارد. بنابراین می‌خواسنتم «ساموئل» و همه شخصیت‌ها جهانی شوند و «لامپدوسا» نیز استعاره‌ای از یک مکان در ناخودآگاه افراد شود، نوعی شاعرانگی در این شخصیت‌ها وجود دارد، چیزی که بسیار به آن علاقه‌مندم توانایی تغییر واقعیت به چیزی دیگر است و نه صرفا مشاهده آن.
**گفتنی است که مستند «آتش در دریا» یکی از آثار به نمایش درآمده در دهمین دوره جشنواره بین‌المللی «سینماحقیقت» بود که با استقبال گسترده علاقمندان سینمای مستند در ایران نیز مواجه شد.

بازگشت