امروز زمان دفاع از وطن است، حتی با اظهار نظر

به گزارش روابط عمومی مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی؛ مرتضی شعبانی، مستندساز، با اشاره به آنکه در جنگ تحمیلی علیه کشور، دشمن هیچ حد و مرزی در تجاوزات خود ندارد، گفت: آنچه امروز در تاریخ ایران و جهان در حال شکل‌گیری است، نوعی جنگ با ابعادی گسترده‌تر از آن چیزی است که پیش‌تر تجربه کرده‌ایم. در طول تاریخ، چنین شکل از دشمنی و درگیری را کمتر شاهد بوده‌ایم. طبیعی است که هر کشوری که جنگ به آن تحمیل شود، مستندسازانش وظیفه دارند وقایع، اتفاقات و حوادث را ثبت و به تصویر بکشند؛ به‌ویژه در این جنگ که به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها هیچ حد و مرزی را رعایت نمی‌کنند. شاید در روزهای نخست هدف‌هایشان مشخص‌تر بود، اما از همان ساعات اولیه جنگ، ما با حملاتی روبه‌رو شدیم که بی‌رحمانه بود؛ مردم در نقاط مختلف کشور شهید یا مجروح شدند و مراکز غیرنظامی مورد هدف قرار گرفت.  

تهیه‌کننده «گلوله باران» با بیان انکه امروز زمان دفاع از کشور و منافع ملی است، گفت: در چنین شرایطی مستندسازان، به عنوان بخش مهمی از جامعه هنری و رسانه‌ای، رسالت خود را در حال انجام هستند. بسیاری از آنان دست به دوربین برده‌اند و در حال فعالیتند تا تاریخ کشور را ثبت کنند. این وظیفه ذاتی مستندساز است که رویدادهای سرنوشت‌ساز ملت خود را مستند سازد. اکنون اگر در دفاع از کشورمان بی‌تفاوت باشیم، حتی در حد صدور یک بیانیه یا ابراز نظر، دیگر چه زمانی باید اقدام کنیم؟ جامعه هنری ممکن است در برخی موارد نتواند کار ویژه‌ای انجام دهد، اما حداقل می‌تواند از نیروهای مسلح و مدافعان کشور حمایت کند؛ کسانی که از مرزها و حقوق مردم دفاع می‌کنند و جان خود را در این مسیر فدا می‌سازند.  

شعبانی مسائل امنیتی را یکی از چالش‌های اصلی ساخت مستند در شرایط بحران دانست و در توضیح ابعاد آن، بیان کرد:  یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها برای مستندسازان در حوزه بحران و جنگ، مسائل امنیتی است. دشمنان از شرایط سوءاستفاده می‌کنند تا تصاویر و فیلم‌هایی تهیه کرده و در رسانه‌های خود منتشر کنند. در مقابل، مستندسازان نیز برای ثبت وقایع انسانی و تاریخی تلاش می‌کنند. تشخیص موقعیت و شرایط برای آن‌ها بسیار دشوار است، چون مجوز مشخص و واحدی در این حوزه وجود ندارد و هر کس در حد توان خود و براساس مجوزهای متفاوت اقدام می‌کند. از طرف دیگر، بُعد امنیتی کار همیشه نگران‌کننده است. نیروهای امنیتی نیز حق دارند پرسش کنند یا بررسی نمایند، اما گاهی همین پرسش‌ها و تأخیرها باعث از دست رفتن لحظه‌ای مهم می‌شود؛ مستندساز که خود را به محل حادثه رسانده، ممکن است به دلیل ممانعت، دیر برسد یا اصلاً نتواند ثبت کند.  

این سینماگر افزود: خطرات فیزیکی نیز بخش مهمی از این حرفه است. بارها مشاهده شده که چند دقیقه پس از اصابت موشک اول، موشک دوم دقیقاً به همان نقطه برخورد کرده و فاجعه‌آفرین شده است. در حالی که نیروهای امدادی مشغول نجات مردم از زیر آوار بوده‌اند، مستندساز نیز در همان لحظه مشغول تصویربرداری بوده و در معرض خطر جدی قرار گرفته است. بسیاری از نیروهای امدادی، رهگذران یا مردم عادی در چنین لحظاتی جان خود را از دست داده‌اند، و این خطر برای مستندسازان به طریق اولی وجود دارد.  

این کارگردان با اشاره به تلاش مستندسازان برای ثبت و ضبط وقایع باوجود موانع متعدد، ادامه داد: دغدغه دیگر، تشخیص هویت مستندسازان در موقعیت‌های بحرانی است. گاهی تا زمانی که نیروهای امنیتی مطمئن شوند فرد جاسوس نیست، ممکن است فرصت ثبت یک واقعه مهم از دست برود. از سوی دیگر، مردم آگاه نیز وقتی با دوربین روبه‌رو می‌شوند، حق دارند پرسش کنند و بدانند فیلم‌بردار از کجا آمده است. این پرسشگری طبیعی است، اما همان‌گونه که پیداست، موانع فراوانی سر راه مستندسازان وجود دارد؛ موانعی که هم فیزیکی‌اند، هم امنیتی و هم ارتباطی، و با این حال آنان همچنان تلاش می‌کنند تا واقعیت را ثبت کنند و تاریخ را زنده نگاه دارند.