ضرورت توجه به پژوهش در تولید مستند از مرحله تولید و قرارداد
مستند بر اساس پژوهش جدی شکل می‌گیرد، اگر چه خلاقیت سینماگر مستند در تولید فیلم نباید نادیده گرفته شود اما بدون پژوهش و مطالعه درست، فیلم مستند قابل اتکا نیست.
به گزارش روابط عمومی مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی، امیرهادی ملک اسماعیلی: فیلم مستند توسط خلاقیت منحصر به فرد هنرمند ساخته می شود. کار او در آغاز با ایده و بعد تحقیق شروع می‌شود، اما گاهی با مشکل از طرف تهیه کننده یا سرمایه گذار روبرو می شودکه حق مادی یا معنوی او با بی مهری بی توجهی و سهل انگاری و حتی سرقت می‌شود.
فیلم مستند که از ایده شروع به تحقیق می رسد. این تحقیق پایه‌ای برای تولید فیلم است، فیلم نامه بر پایه تحقیق درست و جامع نوشته می شود و فیلم برداری تا تدوین براساس فیلم نامه شکل می گیرد. پس ایده و تحقیق بسیار مهم است و بدون آن، جهان فیلم خلق نمی‌شود. در واقع تحقیق ، مجمومه اطلاعات مکتوب و میدانی است که برای نشان دادن ایده فیلمساز جمع آوری ومدون می شود، این ایده برای خلق فیلم مستند منحصر به خود او است . او به عنوان هنرمند ،جهان، ذهنیت و امضای خود را دارد.
اطلاعات گردآوری شده (کتابخانه یا میدانی) بخشی از فرایند پژوهش هستند، مدارک و اسناد پژوهش یک سری اطلاعات خام نیست. این اطلاعات براساس ایده فیلمساز مستند جمع آوری می شود. دقیقا این بخش هم منحصر به فرد وخاص است، ایده بعد از تحقیق، در مرحله اول پایه برای نوشتن فیلم نامه و.. است، اما سرمایه گذار یا تهیه کننده مشخص می کند چه مقدار باید هزینه برای تولید تا نمایش فیلم خرج کند و زمان تقریبی تولید مشخص می شود.
شاید برای جدی گرفتن بخش تحقیق نیاز داریم تا کارهایی اساسی انجام دهیم، من به همان مرحله اول بر می گردم که گفتم خاص است . بنابراین غیر دستمزد که در این مرحله باید پرداخت شود در صورت کلی نشان از ذوق و پشتکار فیلم ساز دارد این ذوق و پشتکار کاری فرهنگی منحصر به فرد است که باید حق انحصاری فرهنگی مولف راداشته باشد در عنوان بندی فیلم حتما ذکرمی شود.
بنابراین در عنوان بندی نام هنرمند ایده پردازو محقق باید ذکر شود، اگر در آثار بعدی مستند یا هر اثردیگری، فیلمساز بخواهد ارجاع تحقیق بدهند باید از فردی که ایده و تحقیق فیلم را تهیه کرده است، اجازه بگیرند و حتما مبلغی به عنوان حق مولف به او بپردازند،
در قرار داد که تهیه کننده یا سرمایه گذار با فیلم ساز می بندد این حق انحصاری به رسمیت شناخته می شود . چون ایشان ملزم به تابعیت حق انحصارفرهنگی ( کپی رایت )هستند، اما در ایران نه حق انحصارفرهنگی در قراردادها وجود دارد نه الزام یا اخلاق وجود دارد که آن را رعایت کنند.
برای فیلم نامه در سینمای داستانی خانه سینما ثبت قانونی فیلم را ایجاد کرده است، اما برای فیلم مستند به ایده و تحقیق توجه نمی شود. بنابراین این مرحله مهم بدون پشتوانه است، سینماگر مستند نمی تواند ادعای منحصر به فرد بودن را داشته باشد نه می تواند آن را پشتوانه فرهنگی بعد مادی خود قرار دهد، این معضل باید حل شود، هم از سوی صنوف و هم از سوی سینماگران مستند.
این مشکلی که برای من به عنوان فیلمساز مستند و همکارانم وجود دارد، امید که در آینده ای نزدیک، با توجه به اهمیت پژوهش و پژوهشگر در سینمای مستند، در قرار دادها الزام قانونی باشد، حق مادی مناسب به هنرمند داده شود و مهمتر حق انحصاری فرهنگی فیلمساز و محقق به رسمیت شناخته شود.
