مایکل مور مستندساز مشهور آمریکایی با پروژه تازه رشید مشهراوی فیلمساز فلسطینی که در هجدهمین جشنواره «سینماحقیقت» روی پرده رفت، همراه شد.
مجموعهای از ٢٢ فیلم کوتاه از هنرمندان حاضر در غزه، با عنوان «از کانون فاجعه»، که شامل آثاری مستند، داستانی و انیمیشن میشود، به عنوان نماینده فلسطین به آکادمی علوم و هنرهای سینما معرفی شده است. این فیلم که نقطه عطفی در صنعت فیلمسازی فلسطین به شمار میرود، به عنوان شاهدی بر زندگی مردم این باریکه تحتمحاصره که از چهارده ماه پیش زیر حملات بیامان اسرائیل قرار دارند، است.
به گفته تهیهکننده «از کانون فاجعه»، این فیلم «استقامت روح بشریت و خلاقیت پایایی را به تصویر میکشد که حتی در مواجهه با ویرانیهای بیامان نیز شکوفا میشود».واترملون پیکچرز این فیلم را - که توسط کارگردان سرشناس فلسطینی راشد مشاراوی گزینش و تأمین مالی شده است - در تاریخ سه ژانویه سال ٢٠٢٥ در سراسر ایالات متحده آمریکا اکران خواهد کرد.«این فیلمسازان فلسطینی یک معجزه سینمایی رقم زدهاند.» مور که جایزه اسکار برای «بولینگ برای کلمباین» و نخل طلای کن برای «فارنهایت ۹/۱۱» را در کارنامه دارد، گفت.«آنها در بحبوحه آنچه عفو بینالملل و دیدهبان حقوق بشر به عنوان نسلکشی اعلام کردهاند، فیلمی درخشان ساختهاند.»
مور افزود: تنها سلاحی که مشاراوی و ٢٢ کارگردان شجاع فلسطینی در غزه دارند، «دوربین و خلاقیت» است.«هیچ فیلمساز، نویسنده یا هنرمندی هرگز نباید داستان تباهی و ویرانی خود را تعریف کند. این باعث افتخار است که با آنان اعلام همبستگی کنم و برای بهاشتراکگذاشتن قصههایشان با جهانیان کمک کنم.»«از کانون فاجعه» در ابتدا در جشنواره کن پذیرفته شد اما بعداً به دلایل سیاسی توسط برگزارکنندگان کنار گذاشته شد. اما فیلم به مرور راه خود را پیدا کرد و توانست نگاهها را به خود خیره کند.
در نوامبر سال گذشته، یک ماه پس از آغاز جنگ اسرائیل علیه غزه، مشاراوی صندوقی را برای حمایت از هنرمندان و افراد پشت دوربین در این منطقه محاصرهشده تأسیس کرد.«کاملاً عیان است. غزه خونین است. یک نسلکشی واقعی. من به عنوان یک از شهروندان غزه، یک فیلمساز و یک انسان از خودم پرسیدم که چه کاری میتوانم انجام دهم؟ ندایی از سینما آمد.»وی در مصاحبهای گفته است که قصد داشته بر «داستانهای شخصی» افرادی که تحت محاصره و بمباران اسرائیل زیست میکنند، تمرکز کند.برخی از کارگردانان فیلماولی به حساب میآمدند، اما همه آنها قبل از شروع پروژه به نوعی با هنر، موسیقی یا داستانگویی مانوس بودهاند و ارتباط داشتند.«هر یک از این فیلمسازان شیوهای منحصربهفرد در تفکرات و احساسات خود دارند» و در این رویداد نه تنها این فرصت را دارند که فیلم بسازند، بلکه میتوانند هویت خود را نیز به نمایش بگذارند.» مشاراوی گفت.او افزود: «آنها سعی میکنند جان خود را نجات دهند، غذا پیدا کنند و تلاش دارند از جایی به جای دیگر رفته و پناه بگیرند. به همین دلیل عنوان فیلم را «از کانون فاجعه» گذاشتیم؛ زیرا فاصلهای بین کارگردان و اتفاقی که رخ میدهد، وجود ندارد.»
تولید پروژهای مانند «از کانون فاجعه» با توجه به موانع و چالشهای آشکار یک دستاورد بزرگ محسوب میشود. «آسان نبود - تهیه لوازم از خارجِ غزه بسیار پیچیده بود. مشکل اصلی ما برق بود، چون وقتی برق نداشته باشی نمیتوانی موبایل، لپتاپ یا باتری دوربینها را شارژ کنی.»مشاراوی گفت: «گاهی اوقات مردم جان خود را به خطر میانداختند تا با یک هارد دیسک از وسط غزه، از دیرالبلح به رفح بروند.»در نزدیکی مرز مصر، برخی از عوامل فیلمها توانستند از سیم کارتهای مصری برای آپلود و ارسال مطالب خود استفاده کنند. برخی دیگر نیز راهکارهای مبتکرانه برای تولید برق با استفاده از پنلهای خورشیدی پیدا کردند.تیم مشاراوی در یک برهه زمانی، مکانی را در کنار بیمارستان الاقصی پیدا کردند که توانستند به اینترنت دسترسی داشته باشند. چادری برپا کردند و آن را چادر تولید «از کانون فاجعه» نام نهادند.وی با یادآوری لحظهای تکاندهنده که در طول جنگ تجربه کرده، گفت: «بسیار مخاطره آمیز بود.»«خوش شانس بودم؛ زمانی که تمام منطقه از جمله چادر ما را بمباران کردند، افراد من آنجا نبودند. ساعت سه بامداد رفتند و ساعت شش و ربع صبح حمله کردند.»
مشاراوی از مسئولیت سنگینی که حین کار با فیلمسازانی که در چنین شرایط خطرناکی قرار داشتند نیز سخن به میان آورد.«گاهی اوقات یک هفته، هیچ تماسی با افرادم نداشتم.» او با خبرنگاران یا هر کس دیگری که امکان داشت ارتباطی با افرادش داشته باشد، تماس می گرفت. «آیا او هنوز زنده است؟ چه اتفاقی برای او افتاده است؟»
وی تمام سعیاش را میکرد تا از «خوببودن» حال افرادش مطمئن شود؛ البته معنی «خوببودن» در غزه با سایر نقاط جهان تفاوت آشکاری دارد.تکمیل فرآیند تولید فیلم از مرحله تصویربرداری تا پایان کارهای فنی در مقایسه با استانداردهای صنعت سینما جالبتوجه است.هنرمندان از ژانویه تا ژوئن ٢٠٢٤ فیلمهای کوتاه خود را مقابل دوربین بردند. رافکات برخی فیلمها در غزه انجام شد و در تدوین نهایی توسط تیم او در فرانسه صورت پذیرفت.«در زمینه صدا مشکلات زیادی داشتیم؛ زیرا در غزه پهپادها ٢٤ ساعته در حال پرواز هستند.»مشاراوی توضیح داد که کمکردن سروصدای محیط برای شنیدن واضح سخنان کسانی که در فیلمها حرف میزندد ضروری بود اما اقدام به حذف کامل اصوات پیرامونی، از جمله پهپادها، نکردند، «زیرا واقعیت این است».دیالوگها اکنون کاملاً واضح و رسا هستند، اما پهپادها تقریباً در تمامی فیلمها به عنوان یک شخصیت حضور دارند؛ یادآوری هولناک از زندگی روزمره تحت تهدید بمباران.این تیم در فرانسه همچنین روی تصحیح رنگ و زیرنویس آثار نیز کار کردند. «ما اکنون یازده زیرنویس به زبانهای مختلف داریم.»
«از کانون فاجعه» در دو بخش ارائه شده است: قسمت اول و قسمت دوم. هر قسمت کمتر از یک ساعت است و حاوی یازده فیلم کوتاه است. با توجه به ماهیت غمانگیز و ناراحتکننده این آثار، بین دو بخش یک تنفس کوتاه به تماشاگران داده میشود. ترتیب فیلمها که به دقت در نظر گرفته شده است، تماشاگران را به سفری می برد؛ در آمیخته با غم و اندوهی عمیق، همراه روزنهای کوچک از امید بدون اینکه واقعیت تلخ مملو از تاریکی را نادیده بگیرد.
«از کانون فاجعه» نمایشی از دستاوردهایی است که فیلمسازان خلاق و بااستعداد در سختترین شرایط میتوانند به دست آورند. تمامی این فیلمها به عنوان قطعاتی از هنر سینما که روی پای خود ایستادهاند و مستقلاً عمل میکنند، کار میکنند و به عنوان اسنادی مهم از آنچه بر روی زمین اتفاق افتاده است، ثبت خواهند شد.
در حالی که اسرائیل دانشگاهها، مؤسسات هنری و اماکن میراث فرهنگی را بمباران و ویران میکند، این مدارک سینمایی برای همیشه جاودانه خواهند ماند.تصور محیطی چالشبرانگیزتر از نوار ویرانشده و محاصرهشده غزه در سال ٢٠٢٤ برای ساخت یک فیلم دشوار است؛ اما این نقطه از جهان که از اکتبر سال ٢٠٢٣ زیر حملات هوایی و زمینی اسرائیل قرار دارد، به صحنهای برای خلق آثار ساختارشکنانه و نوآورانه توسط هنرمندان فلسطینی تبدیل شد.
منبع: خبرگزاری فارس