رازهای یک بیماری دشوار/ نگاهی به مستند «شنا خلاف جهت»

به گزارش روابط عمومی مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی، ونوس بهنود: مستند «شنا خلاف جهت» به کارگردانی جواد رزاقی زاده پرده از واقعیت زندگی بیماران اوتیسم در ایران برداشت. در اولین روز از نوزدهمین  جشنواره سینما حقیقت، پردیس ملت مستندی را میزبانی کرد که موضوع جدیدی نداشت اما از لایه های پنهان کمتر گفته شده سخن می‌گفت.

مستندی که ذهن خوانی هنری از بیماران اوتیسم  است، و می‌کوشد مقابل کج‌فهمی اطرافیان بیمار روشنگری کند. جوانی که التهاب‌های این بیماری را سپری کرده اینک می گوید همه باید بدانند که اوتیسم در خودماندن است. تلاش برای فهم خود است نه فهم خارج از خود.

تجربه های او به محمد ۱۶ ساله که از  کودکی رهاشدگی از سمت پدر و نگهداری در بهزیستی را تجربه کرده منتقل می‌شود. او از بهزیستی به عنوان یک زندان یاد می کند و اینکه هیچ قرابتی با کودکان دیگر احساس نمی‌کرده است. مادر محمد به هم ریخته و در خود شکسته است. هر چه کرده با فرزند خود کنار نیامده و ناچار شده او را به بهزیستی بسپارد. اما بعدتر هم وقتی به خانه برش می‌گرداند آزار بسیاری متحمل می شود. رزاقی‌زاده می‌کوشد در این مستند، راوی باشد، روایت تلخ او، آزاردهنده و تکان‌دهنده اما واقعیست.

در سینمای داستانی، اختلال‌هایی از جنس اوتسیم و بیش‌فعالی، گاه دستمایه شوخی‌اند و خلق موقعیت کمیک، و گاه با رویکردی احساساتی و رمانتیک، عادی جلوه داده می‌شوند، اما مستند «شنا خلاف جهت» می‌کوشد پرده از رازهای زندگی با کودکان دارای اختلال اوتیسم بردارد، واقعیت را هر چند هراس‌آلود نشان دهد.

با رویکرد منتقدانه کارگردان تلاش کرده پرتره ای از اوتیسم ارائه کند. از کارشناسان گرفته تا اطرافیان بیمار را پای صحبت بکشاند. گاهی صحنه های کش دار و گاه عصبیت های تکراری موجب می‌شود مخاطب ساعت خود را چک کند اما رزاقی زاده به جای صحبت دیگران درباره بیماران اوتیسم یک کدامشان را محور قرار می‌دهد تا بی‌پرده از درد ها و رنج های خود بگوید.

کارگردان، صحنه های فیلم را با بازی با نور متناسب با حس و حال صحبت ها می‌سازد و در معرفی آدم ها صریح و بدون القای تصور نقش بازی کردن پیش می‌رود. این مستند سندیت خود را از زندگی عادی آدم هایی معمولی می‌گیرد که قهرمان زندگی خود هستند.

 
کارگردان البته هنر را به عنوان التیام درد این بیماری معرفی می‌کند. تنها پدیده‌ای که محمد را به خنده‌های عمیق می‌برد تئاتر و عکاسی است. نگارنده مشاهده این  مستند را به مدیران سازمان بهزیستی کشور، روان شناسان، مشاوران خانواده و درمانگران بیماری اوتیسم پیشنهاد می‌کند.

منبع: جوان آنلاین